Eğitim Hukuku

Eğitim hukuku oldukça yeni bir hukuk dalıdır. Özellikle özel Okulların sayısının artması ile hayatımıza daha da çok girmeye başlamış, her geçen gün önemi daha da çok artmaktadır.   

            Halen Ülkemizde yaklaşık 15.000  özel okul mevcut olup özel okulda okuyan öğrenci sayısı da 1,5 milyonu aşmıştır. Her geçen  gün bu sayı artmaktadır.

            Eğitim hukuku kavramının yeni olması, fiili durumun yasal düzenlemelerin önünden gitmesi ve de eş zamanlı olarak geleneksel anlayış ve insan davranışlarının değişmesi ile birlikte çatışmalar ve sorunlar da ortaya çıkmaktadır. Bu süreçte, hem Eğitim ve Öğretim kurumları, hem bu kurumların yönetici ve çalışanların hem de öğrenci ve velileri, acı tecrübeler yaşamak durumunda kalmakta, tabiri caiz ise  canları yanarak  eğitim hukukunu  öğrenmekte ve hazmetmektedirler.

            “Eti senin kemiği benim” anlayışı ile çocuğunu öğretmene teslim eden bir algı ve anlayıştan gelen bu toplumun, bu gün çocuğa dokunmanın istismar veya taciz kabul edilebileceği bir zıtlık içerisinde olayları ve çocuk istismarlarının yaşandığı bir topluma evrilmesi başlı başına ciddi bir sorun, sınırların çok iyi çizilmesi gereken bir konudur.

            Boşanmaların artması ile aile çatışmaları okullara yansımakta, velayet altında olan çocuğa eşlerden her birinin ayrı müdahalesi ile öğretmen ve okul idaresi arada kalmaktadır.

            Özel okulların ticari bir faaliyet yürütmeleri ancak eğitim gibi kamusal önemli bir hizmeti görmeleri, çalışan öğretmenlerin işçi statüsünde iş hukuku kuralları çerçevesinde çalışırken kamuda çalışan öğretmenler gibi sorumluluk taşımaları gibi birbirine girmiş birçok sorun mevcuttur.

            Eğitim Hukuku, kamu ve özel; örgün ve yaygın tüm eğitim kurumlarının yapısı ve yönetim şekli ile bu kurumlarda yer alan yönetici, öğrenci, öğretmen, müfettiş, diğer çalışanlar ve veliler gibi tüm kişilerin haklarını ve sorumluluklarını düzenleyen ulusal ve uluslararası hukuk kurallarının tümünü ilgilendirmektedir.  Bu yüzden disiplinler arası bir alan olarak nitelendirilebilen eğitim hukuku, eğitim alanındaki hükümet kararları veya Milli Eğitim Şuraları da dâhil tüm ulusal hukuksal düzenlemeler ile uluslararası hukuksal düzenlemelerin hem hukuksal hem de eğitsel açılardan analizini içerir. Kısaca özetlersek;

            Özellikle orta öğrenim öğrencilerinin 18 yaşından küçük, yani çocuk olması nedeniyle çocuk hukukunu yakından ilgilendirmektedir. Çocuk hukuku içinde de birçok hukuk dalı mevcuttur. velayet başta olmak üzere aile hukukunu ilgilendiren birçok konu, Eğitim ve Öğretim hakkının Anayasal bir hak olması, Çocuk Hakları Sözleşmesi , Avrupa İnsan hakları sözleşmesi gibi çocuk haklarının Uluslararası birçok sözleşmeye konu olması, eğitim ve öğretim hizmetinin Anayasal bir görev olması, nedenleriyle Anayasa Hukuku ve evrensel hukuk ilkeleri karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca  çocukların işlediği suçlar ile çocuklara karşı işlenen suçlar kapsamında Ceza Hukuku çocuk hukuku içinde önemli yer tutmaktadır. 

            Eğitim ve Öğretim Kurumlarının kuruluşunu ve işleyişini düzenleyen yasalar, Yönetmelikler, Genelgelerin varlığı  ve eğitim ve öğrenim faaliyetinin bu mevzuata uygun yapılması gerekliliği, Eğitim ve Öğretim faaliyetinin mevzuata uygun yapılması konusunda denetim yetkilisi ve hiyerarşik idari amir konumundaki Milli Eğitim Bakanlığı  ve ilgili diğer bakanlık ve resmi kurumların sürece müdahil olması, hatta sürecin içinde olması nedeniyle İdare hukuku Eğitim hukukunun önemli bir parçasını oluşturmaktadır.

            Özel okullar ve eğitim kurumlarında çalışan idareci, öğretmen ve diğer personel ile kurum sahipleri arasındaki ilişkinin iş hukuku çerçevesinde düzenlenmesi, bu kapsamdaki ihtilafların iş hukuku kurallarına göre iş mahkemelerinde çözümlenmesi nedeniyle iş hukukunu ilgilendirmektedir.

            Özel okullar ve eğitim kurumları ile veliler arasındaki sözleşmenin tüketici sözleşmesi olması nedeniyle Tüketici hukukunu ilgilendirmektedir.

            Özel okullar ve eğitim kurumları ile ticari ilişki içinde olan, mal ve hizmet satın alınan 3.kişiler ile olan ilişkiler ve şirket ortakları arasındaki ilişkiler ticaret hukukunu ilgilendirmektedir.

            Eğitim ve Öğretim Kurumlarının çok sayıda özel nitelikli ve genel kişisel veri toplaması, saklaması ve kullanması nedeniyle Kişisel Verilerin Korunması Hukukunu yakından ilgilendirmektedir.

            Tüm bunların yanı sıra somut her bir olayda, Eğitim yönetimi, eğitim ekonomisi, eğitim politikası, eğitim tarihi, eğitim felsefesi, eğitim sosyolojisi ve eğitim psikolojisi gibi eğitim alanları da gözetilmeli ki bu başlıkların her biri eğitim ile ilgili ayrı alanlar olup hukukçular bu alanlarda pratik ile birlikte sadece tecrübe ve deneyim kazanabilirler.

            Bu sebeplerle Eğitim ve Öğretim alanında faaliyet gösteren Özel okullar ve diğer özel eğitim ve öğretim kurumlarının hukuki açıdan doğru karar alıp doğru adımlar atabilmesi için; Kişisel verilerin Korunması Hukuku, İş Hukuku, Ticaret Hukuku,  Tüketici Hukuku, Çocuk hukuku, İdare Hukuku,  İcra hukuku, Sınai Mülkiyet Hukuku alanlarında yetkin olmak yada yetkin kişilerden hukuk hizmeti almaları gerekir.

            Eğitim hukuku ayrı bir ders olarak henüz okutulmadığı için ve ayrı bir Eğitim mahkemeleri henüz olmadığı için ülkemizde tüm bu alanlarda yetkin bir kişinin bulunması zordur. Bu nedenle söz konusu hukuk alanlarında yetkin kişilerin ortak çalışması ile kaliteli bir hizmet alınabilir. Aslında, nitelikli hizmet almak için; somut soruna göre, 8 ayrı uzman hukukçudan  bazen ayrı ayrı bazen de farklı uzmanların ortak çalışması ile hizmet almak gerekmektedir.